PDA

Xem phiên bản đầy đủ : Hòn đá vía – (A Kiều)



hoathuytien745
23-03-2011, 01:13 PM
Săn Lùng cứ tưởng nó là con út rồi. Nhưng không, cái bụng của bà Phia lại lùm lùm lên. Bà sinh đứa con thứ bảy.
Săn Lùng có một chị gái mà nó không thể nhớ nổi tên, bởi chị được gả đi lúc Săn Lùng chưa biết cầm nắm xôi ngô. Chị đi rồi chẳng thấy về nữa.


http://www.ymoi.com/wp-content/uploads/2011/03/hondavia_thumb.jpg


Anh cả của Săn Lùng tên là Nịa, người gầy, cao lêu khêu, luôn cộc đầu vào cái xà cửa mỗi khi chui ra chui vào mà quên không để ý. Anh chẳng bao giờ được đi đâu xa. Kế anh Nịa là anh Nần. Anh Nần thấp hơn anh Nịa hẳn một cái đầu với một cái cổ.
Ở bản Ngàn, trẻ con chỉ thích được làm con thứ. Vì con thứ dù có đẹp và ngoan đến mấy trước sau cũng được bán đi để đổi lấy cái nuôi sống người ở lại.
Anh Nần hơn hai mươi tuổi vẫn chưa có ai mua. Lúc còn nhỏ cũng có mấy người đến xem mặt, nhưng tất cả đều bỏ đi, họ đều nói sợ cái tướng của anh Nần.
Ông người Kinh bảo thẳng với chư (cha):
- Mặt thằng này gườm gườm, ghê chết khiếp!
Ông người Hán thì phán:
- Mặt thằng này góc cạnh, cổ rụt, gò má cao, mua về kiểu gì sau này nó cũng thành sát nhân.
Ông người Tày thì hoảng sợ:
- Mắt thằng này có tà khí, trông u uất làm sao ấy.
Anh Nần buồn ghê gớm Anh biết mình không đẹp nên không ai dám mua. Không ai mua thì bố mẹ phải nuôi. Biết vậy nên anh cố gắng chăm chỉ làm mọi việc. Nhưng người lớn vẫn thường nói, ở cái nơi “chẳng có chó để ăn đá, không có gà để ăn sỏi” này chăm chỉ đến mấy cũng chẳng xay được đá ra để đủ ăn.
Sau anh Nần, Săn Lùng còn một người anh nữa, nhưng vừa mới sinh ra đã có người đến trả tiền và bế đi rồi.
Chư mẹ đẻ tiếp anh nữa, tên Săn Ba. Săn Ba giống Săn Lùng như đúc, giống từ hai ống chân gầy lèo khèo luôn mang một cái quần đùi rách háng sặc nắc mùi khai đái, bàn chân đi đất lúc nào cũng sùi sùi những vảy chết khô của da thịt bị gai cào, giống cả mái tóc bù xù mắc rối những quả ké khô cũng màu hung hung đỏ y chang nhau.
Trong nhà Săn Ba chơi thân với Săn Lùng nhất. Săn Ba thường dạy Săn Lùng nhặt những viên đá nhỏ bưng ra ném ở rìa nương để chư mẹ với anh Nịa anh Nần tra ngô. Nhưng mới đây không lâu Săn Ba theo một người lớn ở bản đi bẫy chim trong rừng và không thấy về nữa. Có người tìm được cái quần đùi đỏ của Săn Ba treo trên một cành cây cao lắm, họ trèo lên lấy mang về bảo chư mẹ đốt đi, chư tiếc quá, cái quần vẫn còn lành nên mang cho Săn Lùng mặc luôn…
Ở trong nhà Săn Lùng có một hòn đá to bằng cái thúng, ngày trước chưa dựng nhà nó đã có sẵn rồi, chư chỉ việc dọn những viên đá khác đi và giữ hòn này lại. Đấy là “Hòn đá Anh Em”. Chư nói hòn đá này giữ vía cho cả nhà để đi đâu có bị lạc cũng biết tìm đường về.
Trên hòn đá chư vẽ rất nhiều ô vuông, mỗi ô vuông ghi tên một đứa con, đến mùa xuân lại vạch cho mỗi ô một vết bằng nhựa cây rừng. Chư nói đứa nào nhiều vạch hơn đứa ấy làm anh, còn đứa nào ít vạch hơn thì làm em. Ô của anh Nịa chi chít vạch, ô của anh Nần ít hơn, đến ô của Săn Ba. Trên hòn đá có mấy ô đã bị mài mờ, chắc của mấy đứa anh em đã đi.
Săn Lùng nhớ mang máng năm trước trời rét lắm, rét làm con trâu của nhà bà Chiêng chết mất, ai cũng tiếc vì nó là con trâu duy nhất trên bản Ngàn. Săn Lùng thì co ro trong nhà, da thịt thâm tím lại. Chờ mãi mới đến ngày chư lăn hòn đá ra vạch cho một vạch vào ô vuông, thì trời đột nhiên không còn lạnh nữa, cây rừng cũng bứt hết là già và bắt đầu nhu nhú nụ.
Cũng năm ngoái có một thằng người Kinh lớn bằng anh Nần đi vào nhà nằng nặc đòi xem hòn đá rồi bắt chư phải cho anh Nịa với anh Nần đi học. Thằng người Kinh đó còn bảo, năm sau, tức là năm nay sẽ đến lượt Săn Ba.
Thế mà Săn Ba không về để đi học ở bản Vìa. Chư lăn “Hòn đá Anh Em” ra giữa nhà ngồi thừ một hồi rồi cầm viên đá kì mài “xèn xẹt”, miệng thổi “phù phù” cho lớp bụi mài bay đi. Đến lúc những vạch nhựa trên ô của Săn Ba đã dần mờ, thì bỗng Săn Lùng nằm giãy đành đạch ra giữa nhà, bàn tay nó cuống quýt khua khoắng, hai chân bơi xuống đất, đập loạn xạ. Chư gặng hỏi mãi nó mới mếu máo chỉ tay vào hòn đá:
- Chư, chư đừng bỏ Săn Ba đi!
Chư lặng người một lúc mới kéo Săn Lùng vào ôm thật chặt, rồi đưa bàn tay thô kệch lên xoa cái đầu bù xù của nó:
- Nhưng Săn Ba không về nữa đâu con ạ!
- Không, chắc Săn Ba vẫn về mà!
Chiều lòng nó, chư không mài ô của Săn Ba đi nữa mà kẻ lại một ô còn trống và viết chữ lên đó. Chư bảo với Săn Lùng đây là ô của em, chư đặt tên nó là Săn Đá.
A ha! Hóa ra cái thằng luôn khóc oe oe trong buồng kia tên là Săn Đá. Nếu Săn Ba ở đây thì Săn Lùng sẽ hét thật to lên rằng: “Thế là từ nay trên “Hòn đá Anh Em” có thêm ô mới Săn Ba ạ, một ô mới tinh, chưa có vạch nhựa cây nào”.
Nhà có thêm một cái mồm, tuy cái mồm ấy chưa biết ăn cơm trộn sắn, nhưng từ ngày nó xuất hiện phần sắn trong bát Săn Lùng cứ đầy lên, mắc ứ giữa cổ. Chư thường xẻ sắn vào bát của cả nhà rồi đưa phần cơm in ít, nhao nhão, vàng vàng vào buồng cho mẹ. Buồng của mẹ là mấy tàu lá cọ khô được quây riêng ở một góc nhà, chỗ mà thường ngày chư mẹ vẫn hay chui vào ngủ.
Vài ngày trước còn có ngô bung ăn đỡ mắc cổ, giờ thì ngô đã hết. Săn Lùng nhai miếng sắn mà tưởng như đang cầm trên tay một viên mèn mén ngô vê tròn, mong sao đám nương ngô mà chư đang làm kia lớn nhanh lên, nhưng cũng chẳng được bao nhiêu đâu. Đám nương trước thì to nhưng chư đã xẻ một nửa bán cho nhà bà Chiêng lấy tiền xuống chợ mua gạo, mua cả bột giặt tã cho thằng Săn Đá để bớt hôi mùi trẻ con, vì mẹ ốm liên miên mà suốt ngày ngửi cái mùi ấy thì sẽ ốm thêm. Chư cũng mua cho ba anh em mỗi đứa một cái quần đùi mới. Còn nữa, hôm í Săn Lùng được ăn một bữa no nê thịt lợn béo, ăn ngập chân răng, ngấy đến tận óc…
Miếng sắn trong miệng sường sượng xơ làm cho Săn Lùng quên khuấy miếng thịt lợn, nó nghiến răng “chết mày này!”. Cả chư, anh Nịa, anh Nần đang cắm cúi ăn cũng phải ngẩng mặt lên nhìn Săn Lùng rồi lại cắm cúi ăn tiếp. Săn Lùng mãi mới nuốt được miếng sắn qua cổ. “Chắc cái cổ họng của mình phải to lắm!”, nó chợt nghĩ như vậy. Nhưng nghĩ lại, cổ họng của người bản Ngàn ai mà chẳng to!
Săn Lùng ôm ống điếu cày tự chế ra nương cho chư. Chư với anh Nịa, anh Nần đào đất ở bên kia núi Ngàn, gùi về đổ vào gốc ngô trên những hốc đá. Có vậy thì đến lúc thu hoạch bắp ngô mới lớn, hạt chắc mẩy đều tăm tắp như răng ngựa, trẻ con chỉ được ăn một bắp mỗi ngày, còn lại phơi khô để giành làm mèn mén. Săn Lùng không thích ăn mèn mén, nó vừa ráp lại chẳng có vị ngọt của ngô non nữa, nhai như nhai một nắm cát mịn trong miệng. Nhưng còn đỡ hơn là ăn sắn. Thế mà nương ngô nhà Săn Lùng năm nay cây nào cũng còi như cỏ dại, vàng như bị cháy nắng.
Săn Lùng trố mắt nhìn một khóm ngô ba cây mọc ra từ một hốc đá bằng lòng bàn tay, đám đất dưới chân khô khốc, nứt nẻ. Thương cây ngô quá, còi thế thì làm sao mà ra bắp được. Nhưng nước ở trên này thì hiếm, người uống còn chưa đủ… Nghĩ ngợi một lát, ngó nghiêng xung quanh không thấy có người, Săn Lùng trật quần đùi, đái te te vào khóm ngô.
- Cho mày một ít nước, nhưng mày phải tươi lên cơ, đừng héo mà chết nhé!
Bà Chiêng ngồi nghỉ dưới một hòn đá bên cạch mà Săn Lùng không hề biết, bà cười ngặt nghẽo:
- Bảo chư mày, thằng Nịa, thằng Nần về đái cho được nhiều.
- Chư cháu không đái vào gốc ngô đâu! – Săn Lùng vội vã cất chim rồi chạy loăng quăng chữa thẹn. Một lát quay lại, Săn Lùng nhìn thấy bà Chiêng đang loay hoay làm cái gì đó. Ô kìa, bà Chiêng mà cũng bắt chước trẻ con đái vào gốc cây ngô! Săn lùng cười bò lăn ra đất. Bà Chiêng cũng cười, hỏi tảng lờ sang chuyện khác:
- Hôm qua thầy giáo không đến bảo mày đi học à?
Săn Lùng ậm ừ mấy tiếng rồi quên ngay. Trở về nhà, Săn Lùng hồi hộp lắm, cả đêm cứ nằm lục đục trong chăn. Sáng sớm tinh mơ khi mọi người mới thức giấc, nó đã chạy như bay ra nương, tìm mỏi mắt mà không thấy khóm ngô nào tươi tỉnh như trong tưởng tượng. Giữa những hàng ngô vàng vọt, gầy yếu có một khóm đã héo úa và gục hẳn xuống…
Suốt buổi sáng hôm ấy Săn Lùng ngồi bần thần trên tảng đá, dùng hai lòng bàn tay bưng cái mặt nhỏ xíu lên, mắt nhìn mông lung vẻ suy nghĩ lắm. Đến cả đàn muỗi bâu vào ống chân hút máu no nê mà nó cũng chẳng buồn đuổi. Nó đang nghĩ đến lớp học dưới bản Vìa, nơi mà mấy anh đi học về tối đến đọc đi đọc lại: “Màn tuyn”, “ô tô”. Chẳng biết màn tuyn với ô tô là cái thứ gì, không biết có ăn được không? Nếu mà ăn được thì nhất định phải mang về cho mẹ với thằng Săn Đá ăn trước. Thằng Săn Đá khóc suốt ngày vì khát sữa, nếu có màn tuyn với ô tô cho nó ăn thì nó nín ngay, đỡ điếc tai người lớn…
***
Săn Lùng lom khom chạy núp dưới những tảng đá để chư với hai anh không nhìn thấy. Một loáng nó đã xuống đến con đường lớn của bản. Trời hôm nay có vẻ tối hơn mọi ngày. Săn Lùng chạy theo con đường mòn lên sườn dốc, đến lưng yên ngựa nó đứng lại thở một tí rồi lại chạy tiếp. Đứng trên này đã nhìn thấy rõ bản Vìa ở sâu tít dưới kia, đi đường tắt gần hơn gấp ba lần đường chính. Săn Lùng quyết định đi tắt cho nhanh. Chợt cái quần đứt bung ra, tụt xuống tận kheo chân. Chắc là tại mình thở to quá, cái quần chết chun từ lâu buộc đi buộc lại mấy lượt rồi mà quên mất không để ý.
Săn Lùng cúi xuống cười một mình, một tay túm quần, một tay dứt sợi dây sắn rừng, cho vào miệng cắn lấy một đoạn buộc chặt cái quần ở bụng rồi lại băng băng xuống núi. Chạy đến khi hai đầu gối mỏi nhừ, trong ngực tức đến nghẹn thắt thì tới trước những ngôi nhà trát đất kín như bưng, chỉ để hở mỗi cánh cửa bằng tấm phên nứa. Trong nhà đầy tiếng ồn ào của trẻ con, chúng nó nói chuyện bằng nhiều thứ tiếng mà Săn Lùng chỉ nghe được lõm bõm vài câu tiếng H’Mông.
Săn Lùng hồi hộp kiễng chân để ngó xem họ đang làm gì, nhưng cửa sổ cao quá, phải cao đến cổ của anh Nịa cũng nên. Nó đi vòng quanh bức tường mà không thấy có lỗ hổng nào để hé mắt nhòm vào bên trong được. Săn Lùng đành áp tai vào vách nghe. Trong lớp tiếng người đàn ông bỗng nói cái gì đấy là lạ, tiếng trẻ con líu ríu nói theo. Săn Lùng nghe thấy rất hay nhưng chẳng hiểu gì cả. Săn Lùng nghe thấy ngứa tai quá! Bực mình, chắc là trong đó không có màn tuyn với ô tô rồi!
Săn Lùng định bỏ về thì vấp ngay phải một viên đá nhỏ bằng nắm tay. Ức quá! Săn Lùng cúi xuống nhặt viên đá tung qua cửa sổ vào trong nhà, rồi ù té chạy.
Nó chạy vòng ra suối, tắm thoả thuê trong dòng nước xanh mát của bản Vìa rồi mới lên bờ, đi về phía con dốc ngược lên bản Ngàn.
Một người đàn bà mặc bộ váy Mèo đỏ rực, trên vai vác một cây mía tím, tay cầm một con dao Thái cũng đang đi ngược lên theo sau Săn Lùng.
Săn Lùng chống tay vào đá khom khom thở, miệng lẩm bẩm:
- Màn tuyn với ô tô là cái quái gì nhỉ?
- Nhà bá có cả màn tuyn và ô tô đấy! – Người đàn bà lạ từ nãy đi theo sau Săn Lùng trả lời câu hỏi của nó. Săn Lùng giương cặp mắt sáng long lanh, đưa tay quệt vội hạt nước mũi đang gỉ ra, háo hức:
- Nó là cái gì hả bá? Có ăn được không?
Người đàn bà xoa đầu Săn Lùng và đưa cho nó một đoạn mía dài:
- Màn tuyn với ô tô ngọt như cây mía này này, nhưng không ăn được chỉ để dùng thôi.
Săn Lùng mặt hơi ngắn lại, nhưng rồi hồn nhiên tước vỏ mía bằng hàm răng nhỏ, nhai rào rào, rít xìm xịp thứ nước ngọt lịm vào trong…
Chân tay Săn Lùng bỗng mềm nhũn, cơn buồn ngủ díu mắt ập đến… Ai đó cõng nó chạy phăng phăng trên một con đường đầy đá, ngực tức nghẹn thắt. Bắt cóc! Săn Lùng chợt nhớ đến những người bắt cóc trẻ con mà nó đã nghe kể. Họ muốn bắt ai thì sẽ làm cho người đó ngủ một giấc thật dài, đến lúc tỉnh dậy thì đã ở một nơi khác. Mỗi khi nghe kể, Săn Lùng thường nghĩ, thà đến một nơi khác còn hơn về lại cái nơi toàn đá là đá. Đến nơi mới sẽ được ăn no lúc đói, mặc ấm khi rét. Nó nằm im trên lưng cho người ta muốn đưa đi đâu thì đi, cả thở cũng không dám…
Săn Lùng ngủ một giấc rất dài, thế mà khi tỉnh dậy vẫn thấy đang ở trên lưng người khác. Mà mùi mồ hôi trên lưng người bắt cóc này sao quen quá! Săn Lùng hé một mắt ra nhìn, nó hoảng hốt hét lên:
- Anh Nần! Thả tao xuống, thả tao xuống!
Nần chỉ thả Săn Lùng xuống sau khi đã bước vào giữa nhà, trước sự ngỡ ngàng của chư mẹ. Anh hầm hầm mắng Săn Lùng:
- Tao mà chậm một tí là mày đã bị bán qua bên kia biên giới rồi. Mày cứ đi lung tung như thế lần sau tao không cứu được nữa đâu!
Những ngày sau, anh Nần không khi nào rời mắt khỏi Săn Lùng. Làm bất cứ việc gì anh cũng bắt nó kè kè ở bên. Săn Lùng không lấy làm buồn lòng mà rất vui, bởi từ khi đi theo anh Nần nó được tham gia bao trò hay. Thích nhất là chuyện theo dõi anh Nịa.
Anh Nịa hay ra khỏi nhà từ sáng tinh mơ. Nần dựng Săn Lùng dậy ngay sau lúc đó, hai anh em nhón từng bước chân đi theo, nhưng lần nào cũng chỉ đến được đầu bản Ngàn là bóng dáng anh Nịa đã mất hút. Anh cả thường đi mấy ngày mới về nhà.
Chiều nay, anh Nần với Săn Lùng ngồi chờ sau một tảng đá ven đường về bản Ngàn. Những người đi chợ huyện chủ yếu là đàn ông. Họ đi từ sáng sớm, trở về khi khuôn mặt đã đỏ màu gấc chín. không đủ làm cho họ say đến nỗi quên con đường trải đá xanh dưới hai bàn chân sần sùi vết gai cào, mà còn khéo nhắc cho họ biết phải trở về tiếp tục lên rừng tìm kiếm, bới đào bất cứ thứ gì có thể đem bán đổi lấy một bữa nửa tỉnh nửa say của những ngày sau.
Một tốp thanh niên cả trai lẫn gái cũng đang về đến. Họ nô đùa, lôi kéo nhau. Một thanh niên áo quần lấm lem màu đất đỏ, hai chân bước liêu xiêu không vững khiến Săn Lùng cười chảy cả nước mắt. Nó càng cười to hơn khi nhận ra đó chính là anh Nịa. Đám thanh niên xúm lại kéo anh đi sát vào người đàn bà tên Lía, mồ hôi bết tóc trán. Lía là một người đàn bà goá chồng, sống một mình trong căn nhà lá lụp xụp ngoài đầu bản. Chị ta xấu và già hơn mẹ mình, Săn Lùng nghĩ vậy. Đám thanh niên đang cố gắng cùng Lía kéo anh Nịa vào căn nhà đó. Đến khi họ đã biến cả vào bên trong, Săn Lùng mới giật giật gấu áo anh Nần:
- Có vào cứu anh Nịa không?
Đáp lại câu hỏi của Săn Lùng là một cái lắc đầu lạnh lùng. Anh ngắt một lá cây cuộn lại, cho lên miệng thổi. Tiếng kèn lá thoát ra những âm thanh sắc lạnh, ập vào từng đám đá, ngay lập tức bị bật ra tan vào không gian. Săn Lùng nghe như tiếng kèn lá nói: Hỡi ôi, anh Nịa! Làm trai H’Mông đáng ra phải đi bắt người ta về nhà mình, nhưng vì lẽ gì anh lại để cho đàn bà bắt về làm chồng?…
Anh Nịa đã ở hẳn nhà người đàn bà tên Lía. Săn Lùng bỗng buồn hẳn đi. Nó thấy chán ngán căn nhà ụp xụp, chán tiếng khóc oe oe của thằng Săn Đá, chán cả nương ngô, củ sắn, chán những khuôn mặt vàng ệch của người bản Ngàn. Nó lớn rồi, không ai muốn mua nó nữa. Không có người mua nghĩa là nó sẽ phải ở lại nơi này. Lớn lên nó cũng phải giống anh Nịa, anh Nần suốt ngày chỉ biết cắm mặt vào đá mà vun ngô vun sắn. Nó tiếc! Nó nghĩ mãi, nếu như anh Nần đừng bắt nó trở về có tốt hơn không? Cứ để nó bị bắt cóc có tốt hơn không?
Sáng nay ông Phiềng ở dưới bản Vìa dẫn một người dân tộc Thanh Y vào nhà Săn Lùng. Ông ở tận dưới Tuyên Quang, tên là Tiến. Ông nói với chư là vợ chồng nhà ông lấy nhau đã được hơn mười năm rồi mà đẻ toàn là con gái, thầy cúng nói phải nuôi một thằng con nuôi thì mới đẻ được con trai.
Săn Lùng hồi hộp đứng phía sau nhà ló hai con mắt qua bức vách thưa nhòm vào trong. Ông Tiến không gầy như chư, mặt có râu nhưng đã cạo trụi chỉ còn thấy một lớp chân mọc xanh xanh dưới cằm, tiếng ông trầm trầm dễ nghe lắm! Săn Lùng có cảm tình với ông này ngay từ đầu.
Ông Tiến đến xem mặt thằng Săn Đá. Mẹ bế nó trên tay, lột hết mớ vải bọc nó ra. Người thằng Săn Đá nhỏ như mèo con, da đen y như chân của Săn Lùng mỗi khi ra nương về. Nước mắt mẹ rơi lã chã. Thật lạ, mọi khi thằng Săn Đá khóc ghê gớm thế mà hôm nay nó chỉ ọ ọe vài tiếng. Săn Lùng thấy ghen với nó quá, chỉ muốn hù một cái thật to cho nó khóc để ông Tiến ghét khỏi mua luôn! Thế nhưng nó không cần làm thế thì ông Tiến cũng đã lắc đầu. Thằng Săn Đá như biết người ta chê mình bỗng thét oe oé lên như xé vải.
Mẹ cuốn tã lại, ấn đầu vú vào mồm nó. Thằng Săn Đá miệng vẫn rên ư ử như một con chó con.
Ông Tiến nhét vào tay của chư một nắm tiền rồi đi thẳng ra cửa. Săn Lùng luống cuống, nếu không làm gì lúc này thì ông Tiến sẽ về mất. Nó chạy bình bịch từ sau nhà về, cúi đầu giả vờ không nhìn thấy, đâm thẳng vào người ông Tiến khiến ông ngã sõng xoài ra đất. Cả nhà hoảng hốt. Ông Tiến đỡ Săn Lùng đứng dậy, rồi ngẩn người, tròn mắt ngắm Săn Lùng.
Săn Lùng thấy ngứa râm ran theo ánh mắt của ông Tiến vuốt trên người nó. Nó thấy mắt ông sáng lên, miệng ông nở ra một nụ cười…
***
Chư với mẹ đưa Săn Lùng về nhà mới. Xuống hết ô tô này lên ô tô khác, người Săn Lùng đã quay như chong chóng. Ông Tiến mua bao nhiêu thứ cho chư mẹ với Săn Lùng ăn, nó nuốt cái gì vào miệng cũng thấy ngon, thế nhưng không hiểu sao cứ một lúc nó lại nôn ra hết.
Ông Tiến ôm khư khư Săn Lùng trong tay như sợ sẽ chạy mất, khẽ xoa nhè nhẹ vào lưng của nó. Ông dạy Săn Lùng gọi ông bằng bố. Ông nói bố cũng giống như chư. Nghe thế, Săn Lùng ứa nước mắt, từ nay nó sẽ có một chư và một bố.
Mẹ mới là vợ của ông Tiến ra tận bến xe đón. Bà còn trẻ lắm, trẻ hơn cả mẹ cũ. Họ không muốn cho chư với mẹ vào nhà nên đưa chư mẹ với Săn Lùng vào ăn cơm trong một cái nhà rất đông người. Hình như họ chỉ đến đây để ăn cơm. Thấy chư với mẹ khóc nhiều nên Săn Lùng chẳng ăn được hột cơm nào cả, mặc cho ông bố với bà mẹ mới cứ thay nhau bón cho nó. Họ đưa tiền và bảo, chư với mẹ về đi, nhưng hai người khóc mãi, nằng nặc đòi xem nơi ở mới của Săn Lùng.
Mãi sau bố mẹ mới cũng cho chư mẹ vào nhà. Mẹ không nói được tiếng Kinh nên chỉ ngồi im một chỗ, thỉnh thoảng mới thấy mẹ nhúc nhích người, đưa ống tay áo cứng đờ, dầy cộm ghét lên chấm nước mắt. Bố mẹ mới cho chư mẹ ở lại một đêm, nhưng không cho ngủ với Săn Lùng.
Mệt nên lăn ra ngủ chẳng hay biết gì cả, nửa đêm Săn Lùng tỉnh dậy vì có cái gì đó mềm mềm cại cại vào chân. Nó quơ tay xuống, hóa ra là một chú chó. Săn Lùng ngồi hẳn dậy. Chú chó không cắn mà ngoan ngoãn chúi đầu vào bắp chân gầy đét của cậu chủ mới. Đôi bạn chơi đến gần sáng thì ôm nhau ngủ thiếp đi lúc nào không hay.
Săn Lùng bừng tỉnh dậy. Nó hoảng hốt nhìn căn phòng lạ, bốn bức tường vuông vức, bày biện nhiều thứ mà nó chưa từng nhìn thấy bao giờ. Con chó đêm qua đã biến đi đâu, chư với mẹ cũng đi đâu mất rồi? Săn Lùng phóng như bay ra ngoài, mặc cho bố mẹ mới chạy theo kéo lại.
Kia rồi! Là chư với mẹ, họ chưa đi xa, họ đang chạy ra khỏi ngõ. Săn Lùng vùng khỏi tay của mẹ mới, nó đuổi theo chư với mẹ, càng đuổi theo thì hai người càng chạy nhanh hơn. Mẹ khóc, chư cũng khóc, chỉ có Săn Lùng là không khóc. Săn Lùng sắp đuổi kịp rồi, nhưng hình như chư với mẹ không muốn Săn Lùng đuổi theo thì phải!? Sao càng đuổi càng khó gần quá. Săn Lùng sắp không chạy được nữa rồi!
Bỗng chư với mẹ ngoảnh lại, hoảng hốt khi thấy có một con chó vừa đuổi theo Săn Lùng vừa sủa inh ỏi. Săn Lùng càng chạy thì con chó càng đuổi sát gót. Họ thôi không chạy nữa mà đứng lại để giữ chó cho thằng bé.
Săn Lùng chạy vượt lên trước mặt chư với mẹ rồi ngồi thụp xuống thở. Con chó khoang cũng lao tới, chồm lên vai Săn Lùng, liếm tới tấp vào má cậu chủ. Săn Lùng ôm con chó vào lòng rồi đẩy nhẹ sang bên cạnh. Chư với mẹ nhào tới ôm lấy Săn Lùng, ôm chặt, nức nở. Chư vuốt mái tóc bù xù của nó, dặn dò:
- Ở đây với bố mẹ mới của con nhé! Săn Lùng ngoan nhé! Về nhà khổ lắm con ạ!
Săn Lùng vênh mặt lên nhưng vẫn không ngăn được cái hạt ươn ướt đang chảy xuống má.
Ôm Săn Lùng một lúc, chư với mẹ định bỏ đi, nhưng Săn Lùng đã kịp túm lại. Nó trút nhanh cái quần đùi đỏ ra đưa cho chư:
- Săn Lùng gửi cho thằng Săn Đá!
Không kịp để chư mẹ nói gì. Săn Lùng chạy vụt quay lại, nơi có ông bà bố mẹ mới của nó đang đứng. Con chó khoang nhảy chồm chồm theo sau…
***
Triệu Nhật Minh mới học lớp năm, thế mà biết nói cả ba thứ tiếng, tiếng Mông bản Ngàn, tiếng Thanh Y của bố mẹ nuôi, tiếng Kinh của cô giáo và đám bạn, chỉ tội hơi ngọng một tí, hay nhầm dấu “ngã” thành dấu “sắc”. Nói “về ăn cơm đã” thì thành “về ăn cơm đá”, khiến cho đám bạn luôn được một trận cười ngả nghiêng.
Mấy năm gần đây bố Tiến làm ăn phát đạt, xây một ngôi nhà thật lớn, mua một chiếc ô tô con đen coóng, trong nhà gần như không thiếu thứ gì, Nhật Minh muốn dùng cái gì cũng có. Ba chị gái đều đi học ở tận ngoài thị xã, cuối tuần mới về một lần. Bố mẹ nói có Nhật Minh rồi không sinh thêm em nữa. Cậu bé rất buồn vì điều đó. Nhật Minh chỉ còn biết chơi với con Khoang, à, con Săn Lùng chứ. Săn Lùng là tên con chó mà Nhật Minh đặt cho. Nó là cháu của con chó khoang già đã chết năm ngoái. Mẹ với Nhật Minh đã mang con khoang ra chôn ở dưới gốc cây chanh. Mẹ nói chôn ở đó cho chanh ra nhiều quả và mọng nước. Săn Lùng không thích việc đó vì nó biết chanh càng mọng nước thì càng chua…
Thấy con mặt cứ buồn buồn, bố mẹ đưa Nhật Minh về thăm bản Ngàn, con Săn Lùng cũng được đi theo.
Mưa bay bay, trên cái nền nhà cũ vẫn còn xin xỉn màu tro. Nhật Minh lật qua lật lại hòn đá, những ô vuông, những vết vạch chỉ còn in mờ mờ trên đá. Nhật Minh nhớ lời chư nói: “Hòn đá này giữ vía cho cả nhà. Giữ vía để đi đâu có bị lạc cũng biết tìm đường về…”
Nhật Minh chạy tới bên đám nương ngô đang trổ những búp bắp vỏ xanh non bọc những cái bào tử bé xíu bên trong. Bất đồ cậu vặt lấy một bắp tống vào miệng nhai nhồm nhoàm như đang nhai những hạt nước không muốn chảy ra trào ra ngoài.
- Chư mẹ ơi! Chư… mẹ… ơi!
Nhật Minh đưa tay làm loa, chạy khắp các nương ngô hú gọi. Tiếng gọi của Nhật Minh đập vào đá, vọng trở lại thành những chuỗi gọi rền, văng vẳng:
- Ch… ư…ư…ư… m…ẹ…ơ…ơ…ơ…!
Không có tiếng đáp lại, Nhật Minh ngồi gục đầu vào đá khóc nức từng cơn. Có tiếng chân người nặng nhọc bước lại gần. Nhật Minh ngẩng khuôn mặt ướt nhoè lên nhìn. Là bà Chiêng! Bà Chiêng lưng đeo một lù cở đầy rau rừng đứng ngẩn người ra ngắm Nhật Minh. Một lúc lâu bà Chiêng mới reo lên:
- Ô thằng Săn Lùng! Mày cao lớn và đẹp quá, tao nhận không ra.
Nhật Minh đứng vụt dậy hỏi trong tiếng nấc:
- Chư mẹ cháu đi đâu?
- Ô, mày chưa biết à? Chư mẹ mày đã đưa cả nhà vào Tây Nguyên rồi.
Câu nói của bà Chiêng làm Nhật Minh thẫn thờ ngồi bệt xuống đá. Nó dõi đôi mắt đỏ hoe hết nhìn ra sườn núi cong cong uốn lượn vô vàn những con đường mòn nhỏ đưa đi tới các ngả đường xa tít, lại nhìn về mảnh đất nền nhà cũ lấm tấm rêu mốc xanh mọc, nơi ấy chơ vơ một hòn đá có những ô vuông vẽ bằng nhựa cây rừng. Con Săn Lùng chạy lại gại gại mõm vào ống quần bò của cậu chủ. Nhật Minh ôm choàng lấy nó, nước mắt trào giàn giụa…
Câu nói của bà Chiêng làm Nhật Minh thẫn thờ ngồi bệt xuống đá. Nó dõi đôi mắt đỏ hoe hết nhìn ra sườn núi cong cong uốn lượn vô vàn những con đường mòn nhỏ đưa đi tới các ngả đường xa tít, lại nhìn về mảnh đất nền nhà cũ lấm tấm rêu mốc xanh mọc, nơi ấy chơ vơ một hòn đá có những ô vuông vẽ bằng nhựa cây rừng. Con Săn Lùng chạy lại gại gại mõm vào ống quần bò của cậu chủ. Nhật Minh ôm choàng lấy nó, nước mắt trào giàn giụa…

Tuyên Quang 19-12-2009
Hòn đá vía – (A Kiều)